اسرا دوغان / مهرى آريانفر
58
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )
جهت امداد ، سرباز فرستاده بوديم . حتى سربازهاى روسى را كه به بغداد آمده بودند ، طرد و تبعيد كرده بوديم ؛ ولى حالا عداوت جايگير ضمير ما شده است و نمىتوان كسى را سرزنش كرد . حاصل كلام ، جهت رفتن زوار و حجاج ايرانى به بغداد و بصره و حرمين ، امنيت برقرار شود . اموال وفيات ايرانى كه ضبط شده ، برگردانده شود و عزيمت صادقخان از بصره به مسقط به حضرت شهريار و عدالت شفا ، التماس و درخواست مىشود . به كمك حق ، مكرراً به وضوح ، مصالحه نيز تنظيم مىشود و تأمين عساكر به طرف بغداد و بصره مسموع خواهد شد . به اين صورت با عجله به حضرت وكيل ، يك كاغذ تحرير شد و همه آن موادى كه نوشته شده بود ، پذيرفته شد . بر مبناى شروط مسالمه دوستى و محبت تأكيد ، توصيه و پيشنهاد شد . عداوت دو دولت ، ربطى به حجاج ندارد و تلاش ما براى تأمين امنيت حجاج و ترفيع آن و براى نظام سرحدات است و به صورت افكار ديگرى ، نگريسته نشود . BOA . Hatt Humayun 06 / 00202 . b 9 . غارت حجاج ايرانى در حدود شام يك وجه نامه مالكانه به متصرف سنجاق مالاطيه ، رشوان عمر زمان ، دام اقباله ، و حاكم رومقلعه در خصوص مأموريت مذكور و محمدزيد مجده كه در آن طرف است . حجاج هندوستان ، ايران و داغستان كه متجاوز از هزار نفرند ، در اطراف البستان « 1 » در حدود قلعه روم و در حين عبور از رومقلعه با كمك مالك رومقلعه ، اشقياى منطقه بر حجاج هجوم بردند و هفت نفر از آنها را كشتند و اموال حجاج ايرانى و داغستانى را غارت كردند . با شكايت آنان براى تحصيل اموال خود ، امر شريفى به والى شام صادر
--> ( 1 ) . شهرى در استان « قهرمان ماراش » ( يا مرعش ) در جنوب تركيه .